How are we Doing? Mid-Term External Evaluation praises ‘Wales for Peace’ Heritage Innovation

Mae gwerthusiad allanol canol tymor rhaglen Cymru dros Heddwch wedi adrodd canfyddiadau cadarnhaol i Ganolfan Materion Rhyngwladol Cymru a Chronfa Dreftadaeth y Loteri - ynghyd ag awgrymiadau defnyddiol ar gyfer canolbwyntio gwaith i sicrhau dylanwad dyfnach ar gyfer gweddill llinynnau'r prosiect rhwng 2017 a 2019.

Wedi'i gomisiynu fel menter 'dysgu cyfoedion' - gyda phrosiect 'Lleisiau Rhyfel a Heddwch' Canolfan Ymgysylltu'r Rhyfel Byd Cyntaf a ariennir gan Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a'r Dyniaethau - cynhaliwyd y gwerthusiad gan Dr Jenny Kidd gyda Carrie Westwater o Ysgol Newyddiaduraeth Prifysgol Caerdydd, sydd hefyd wedi bod yn arwain gwaith ymchwil ar 'arwyddocâd y canmlwyddiant' - gan gynnwys effaith taith Pabïau 14-18NOW ar y cyhoedd.

Mae'r cydweithio wedi cynnig cyfle unigryw i gasglu data effaith ac ymatebion y cyhoedd i wahanol weithgareddau, a chyfle i Ganolfan Materion Rhyngwladol Cymru a phrosiect Lleisiau Rhyfel a Heddwch rannu profiadau ynghylch dulliau gwahanol gyda'r sectorau academaidd, treftadaeth a gwirfoddol. Dylai hyn fod yn amhrisiadwy wrth wneud y mwyaf o'r effaith a'r dysgu traws-sector ar gyfer gwerthusiad olaf rhaglen 'Cymru dros Heddwch' yn 2019 - a fydd hefyd yn ystyried pa mor dda mae Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru yn cymhwyso'r hyn mae wedi'i ddysgu o'r gwerthusiad canol tymor.

Cwmpas y Gwerthusiad Canol Tymor

  • Pa weithgareddau oedd y defnydd gorau o amser ac adnoddau o ran sicrhau canlyniadau'r prosiect?
  • Pa mor agos mae Cymru dros Heddwch at adrodd 'stori derfynol' y prosiect? Beth sydd ar goll?
  • Pa mor effeithiol mae systemau Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru wedi bod ar gyfer monitro'r prosiect hyd yma?
  • Lleisiau pwy sydd heb gael eu clywed - a beth yw'r goblygiadau?
  • Pa wersi sydd wedi cael eu dysgu y gellid eu rhannu gyda'r sector yn ehangach, a beth sydd angen ei wneud yn wahanol yn y prosiect wrth edrych ymlaen?

Methodoleg

Roedd y tîm Gwerthuso Allanol yn edrych ar dair cangen o wybodaeth:

Llwyddiannau

  • Canlyniadau cryf ar gyfer treftadaeth, unigolion a chymunedau sy'n dod i'r amlwg drwy'r prosiect, yn cael eu hadlewyrchu yn benodol mewn 'hanesion cudd' amrywiol yng Nghymru nad oedd yn hysbys/wedi'u casglu cyn hyn e.e. ar fenywod, ffoaduriaid ac ymgyrchwyr heddwch, yn ogystal â lleoliadau, er enghraifft y Deml Heddwch. Cynnydd sylweddol sydd eisoes yn bwrw'r targedau mewn sawl un o feysydd y prosiect, sydd wedi'u hategu gan systemau casglu a monitro data helaeth.
  • Cyrhaeddiad helaeth, cyflym a thrawiadol; mae gwirfoddolwyr sy'n cymryd rhan (610 o wirfoddolwyr hyd yn hyn, sydd wedi cyfrannu gwerth £116,770 o 'gredyd amser') wedi teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi, a'u bod yn cael annibyniaeth a bod ganddyn nhw'r grym i 'berchnogi', 'darganfod' a 'gwneud cysylltiadau'. Maen nhw wedi rhannu straeon am ddatblygu sgiliau personol a gwybodaeth yn annisgwyl (yn arbennig ar y defnydd o dechnoleg a chreadigrwydd), ac wedi cael eu hysbrydoli i fod yn hyrwyddwyr angerddol dros dreftadaeth heddwch a gwirfoddoli cymunedol pellach.
  • Mae dod i gysylltiad â gweithgareddau'r prosiect yn aml yn creu newid sylweddol yn agweddau cyfranogwyr tuag at faterion cymhleth fel heddwch, gwrthdaro a materion rhyngwladol - ac yn fwy na dim, mae'n dyfnhau'r ddealltwriaeth o gymhlethdodau rhyfel a chanfod atebion.

Heriau

  • Mae cwmpas ac uchelgais y rhaglen yn eang iawn (gyda thros 37 o is-brosiectau sylweddol, mae hyn wedi bod yn anodd ei reoli mewn tîm bach ledled Cymru). Yn ail hanner y rhaglen dylai'r prosiect ganolbwyntio ar 'y bylchau', yn enwedig lle mae modd defnyddio rhagor o fonitro a gwerthuso, a gydag amserlenni mwy hael ar gyfer is-brosiectau sy'n cynnwys cyfranogwyr, yn enwedig ysgolion.
  • Gweithio mewn partneriaeth - dylai negeseuon a chwestiynu beirniadol Cymru dros Heddwch fod yn fwy blaenllaw fel rhag-amod ar gyfer prosiectau partneriaeth strategol yn y dyfodol, ac unrhyw wirfoddoli a rennir (gan gytuno o flaen llaw a chadw at amserlenni/cyfrifoldebau ar y cyd). Dylai Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru deimlo'n hyderus yn 'dweud na' wrth sefydliadau lle nad yw arferion/trefniadau wedi'u seilio ar 'bartneriaethau cydradd', neu lle mae partneriaid yn gosod gofynion/disgwyliadau uwch na'r capasiti sydd gan dîm Cymru dros Heddwch Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru.
  • Yn aml iawn, mae gwirfoddolwyr wedi adrodd am brofiadau gwych, ond ddim wedi gallu disgrifio sgiliau trosglwyddadwy penodol a ddatblygwyd (yn enwedig lle mae hyfforddiant wedi bod yn anymarferol i gyflawni modiwlau 'sy'n seiliedig ar sgiliau' a gynlluniwyd, oherwydd argaeledd gwirfoddolwyr/mynediad mewn ardaloedd gwledig). Mae'r prosiect wedi llwyddo i ymgysylltu â channoedd o wirfoddolwyr cymunedol, ond mae wedi bod yn anoddach nodi, recriwtio a chynnig hyfforddiant pwrpasol i gyfranwyr lefel uchel a hyrwyddwyr heddwch i gyflawni amcanion ac ymchwil penodol prosiect Cronfa Dreftadaeth y Loteri.
  • Mae'r gwerth o ran hwyluso trafodaethau ynghylch treftadaeth y pabi gwyn a'r pabi coch yn un o offer addysg ac ymgysylltu mwyaf pwerus y prosiect, er ei fod yn gallu bod yn 'ddadleuol' ym marn llawer o bobl draddodiadol a chyfryngau poblogaidd. Bydd hyn yn parhau i fod yn her, ond mae hefyd yn 'bwynt gwerthu unigryw' bod Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru yn parhau i hwyluso sgyrsiau heriol am goffa, gwrthdaro a heddwch.

Argymhellion

  • Defnyddio'r wefan i 'ddweud y stori' a rhoi naratif cliriach o'r prosiect, gan ganolbwyntio ar lywio tuag at adnoddau ar-lein, a sbarduno defnyddwyr i ryngweithio'n llawnach gyda chynnwys digidol sy'n cael ei ddatblygu, fel 'offer' ar gyfer eu prosiectau eu hunain/datblygiad personol ac er mwyn rhannu dysgu.
  • Arddangos prosiectau peilot arloesol a datblygu pecynnau cymorth i eraill eu hefelychu, yn enwedig gyda mentrau dysgu'r cwricwlwm ac ysgolion. Dyfnhau hyfforddiant technoleg gwybodaeth ar gyfer staff, gwirfoddolwyr a phartneriaid; a defnyddio dulliau hybu a dadansoddi mwy cynhwysfawr, a defnyddio cyfryngau cymdeithasol ac ymatebion/data ar-lein, gyda dolenni i yrru traffig defnyddwyr yn ôl at y wefan a naratif y prosiect er mwyn adlewyrchu elfen 'y digidol sy'n datblygu' y rhaglen.
  • Mwy o bwyslais sgiliau ar hyfforddiant a datblygu sgiliau gwirfoddolwyr a phrofiadau trawsnewidiol, a recriwtio sydd wedi'i dargedu i ganolbwyntio ar gyfleoedd datblygu, i ddenu cynulleidfaoedd amrywiol, a darparu profiadau gwirfoddoli o ansawdd/dyfnder (yn hytrach na chynyddu nifer y cyfranwyr lleol). Rheoli disgwyliadau, a rhoi mwy o eglurder gan y prosiect o ran sut mae cyfraniadau'n ymwneud â darlun ehangach stori'r prosiect.
  • Monitro a Gwerthuso - canolbwyntio ar gerrig milltir a dangosyddion allweddol sy'n bwysig ar gyfer casglu data cyfoethog, a chlustnodi amser sylweddol yn gynnar wrth gynllunio gweithgareddau er mwyn darparu dulliau hwyliog a chreadigol (yn enwedig ar gyfer digwyddiadau cyhoeddus mawr ac ymgysylltiadau ysgolion, sydd angen cyfnod hirach o gyflwyno'r gwaith, yn ôl adborth a gafwyd). Cynnig agwedd ysgafnach gyda detholiad o ddulliau safonol 'oddi ar y silff' ar gyfer gweithgareddau eraill.

Edrych Ymlaen

Bydd tîm Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru yn gweithio gyda'r partneriaid prosiect i 'ail-gydbwyso'r naratif' yn ystod ail hanner prosiect Cymru dros Heddwch, ac yn gweithredu ar y pwyntiau datblygu a nodwyd gan Werthuswyr Allanol Lleisiau Rhyfel a Heddwch/Ysgol Newyddiaduraeth Prifysgol Caerdydd. Erbyn haf 2017, rydyn ni'n bwriadu:

  • Datblygu cynlluniau prosiect/amcanion tîm newydd sydd ag amseroedd cyflwyno hirach
  • Mapio dyddiadau allweddol rhwng haf 2017 a gwanwyn 2019 fel 'bachau' ar gyfer cynllunio ymlaen llaw ar gyfer digwyddiadau mawr/cyhoeddi adnoddau gwaddol allweddol.
  • Datblygu a recriwtio nifer fach o rolau gwirfoddoli sydd â mwy o ffocws ac sy'n seiliedig ar sgiliau a phrosiectau ymchwil i fyfyrwyr sy'n ymateb i fylchau penodol yn stori Cymru dros Heddwch.
  • Datblygu gweledigaeth glir ar gyfer Gwaddol y Prosiect y tu hwnt i 2019.

Back

COFRESTRWCH I GAEL NEWYDDION

WCIA